Regjeringa vil gi kommunane 3,2 milliardar kroner meir i 2027 – mindre enn først lova

– Mange kommunar vil framleis få det stramt neste år og må halde fram omstillingsarbeidet, slår kommunalminister Bjørnar Skjæran (Ap) fast.

– Det handlar om prisveksten. Vi klarte ganske raskt å komme oss ned frå 7 til 3 prosent, men den siste biten er tung, så vi må gjere vår del av det, seier han vidare.

Likevel seier han regjeringa med dagens budsjettforslag held fram med å styrkje kommuneøkonomien, slik ho også gjorde det i 2025 og i inneverande år.

Færre barn og fleire eldre

I forslaget til budsjett for neste år går regjeringa inn for å auke økonomien i kommunesektoren med 3,2 milliardar kroner i frie midlar. Dette vil gi kommunane ein halv milliard kroner meir etter at meirkostnader til den demografiske utviklinga er dekte, skriv departementet.

I klartekst betyr det at norske kommunar må omstille seg frå å ha mange barn i barnehagar og andre tilbod, til å dekkje behov for ei stadig eldre befolkning.

– Kommunane må utnytte ressursane effektivt og gjennomføre nødvendige omstillingar når det i åra framover blir langt fleire eldre og færre unge personar i yrkesaktiv alder, seier Skjæran.

Samtidig er situasjonen litt lysare enn det regjeringa såg for seg då dei første planane om kommunalbudsjettet for neste år blei lagde i mai. Då gjekk Skjæran ut og lova mellom 3,5 og 4 milliardar kroner meir i frie inntekter til kommunane.

Rigga for forhandlingar

I det opphavlege forslaget låg anslaget på frie midlar mellom 500 millionar og 1 milliard kroner i auke av frie midlar. Skjæran stadfestar at ein i budsjettforslaget har lagt seg heilt i nedste sjikt.

– Det har jo skjedd ting undervegs. Situasjonen er omtrent ein halv milliard betre no enn då proposisjonen blei lagt fram i mai. Så at vi no legg oss på 3,2 milliardar betyr det framleis ein halv milliard i realvekst utover prisveksten, seier Skjæran.

I tidlegare budsjettrundar har særleg Senterpartiet og Raudt vore opptekne av å få opp bidraga til kommunane i forhandlingane med Arbeidarpartiet.

– Det er utgangspunktet. Og så skal vi forhandle i Stortinget, og så får vi sluttstreken til slutt når vi er ferdige der, seier Skjæran om forslaget.

– Eg kan garantere deg at i eit parti med såpass lang historie som Arbeidarpartiet, så er vi ikkje dårlegare på å tenkje strategisk enn det andre er.

Auka renteutgifter

For kommunane sin eigen del er det som vanleg auke i dei frie midlane som står øvst på lista. Dagen før statsbudsjettet blei lagt fram sa områdedirektør for samfunn, velferd og demokrati Helge Eide i KS at auka forventningar til kommunane måtte resultere i meir

– Det aller viktigaste er sjølvsagt det vi kallar frie inntekter. Dei må minst vere på høgde med det regjeringa lova i kommuneproposisjonen som blei lagt fram i vår, og aller helst betre enn det fordi kommunane får auka renteutgifter, seier Eide til Kommunal Rapport.

Overføringane frå staten til kommunane er samla på om lag 800 milliardar kroner i 2026. I budsjettet for neste år ligg kompensasjon for prisstigning lagd inn, men ikkje eventuelt auka renteutgifter for kommunar som sit med høge lån.

(©NPK)